logo

SALTUKLU, SELÇUKLU, OSMANLI VE ERZURUM


Abdurrahman Zeynal
abdurrahmanzeynal@hotmail.com

zeynal

 

Sonbaharın etkilerinin belirginleştiği güzel bir gün Vakıflar Bölge Müdürü Kenan Ungan Beyi ziyarete gittim. Kenan Bey  “Hocam Narmanlı Caminin Hazirelerini düzenleyeceğiz, bir görsen sonra bir konuşsak dediğinde “ olur dedim ve Taşmağazalar’dan Tebriz Kapısına yürüyerek soluğu Narmanlı Camisinde aldım.

Restorasyonu devam eden cami 1720’lerde yaptırılmış müştemilatında olan medreseler 1930’ların sonunda çevre düzenlenmesi yapılırken yıkılmış geriye cami ve haziresi kalmıştı.

Hazirede dönemin önemli müderrisleri ve caminin banilerinin mezarları vardı. Ayrıca 1877-78 Osmanlı-Rus savaşında Doğubayezıd, Eleşkirt ,Erzurum Hattını savunan Şeyh Şamilin torunlarından Olan Musa Paşanın kabri vardı. Bunları gördükten sonra “Leblebici yokuşuna” doğru yürüdüm.

Yolun sağında Gullebi Akif Ağanın Osmanlıdan günümüze gelebilen nadir konaklardan biri bütün ihtişamıyla duruyordu.

Akif Ağanın Konağının batısında Emir Şeyh Türbesi ve Emirşeyh Camisi Restore edilmiş etrafları açılmış güzel bir görünüm kazandırmıştı Tebriz kapısına.

Emirşeyhin karşısında Selçuklu Kümbet geleneğinin eşsiz eserlerinden “Mehdi Abbas Kümbeti” tarihe meydan okurken çevresinde ki medreseden eser kalmamıştı.

Kümbetin Güneyinde Erzurumluların özellikle evlenecek oğullarına kız beğenmek için gitiği kadınlar hamamı olarak hizmet veren “Saray Hamamı” bütün güzelliğiyle tarihin derinlerinden günümüze “anneler gelin oğullarınıza isteyeceğiniz  kızlar burada” dercesine insanı masalımsı dünyasına çekiyordu.

Gavurboğan Mahallesinin süsü olan Taş Cami restore edilen bir diğer tarihi camimizdi. Kenan Bey burayı da görmemi istemişti. Henüz inşaatı devam eden cami şimdiden beni etkilemiş birden 1856 yılındaki Rusların mahalleye gece baskını yapmaları aklıma gelmişti. Geceleyin uykudan uyanan Dadaşlar kadınlı, erkekli Rus askerlerine tarihi bir ders vererek düşmanı kovmuşlar ve şehri Rus işgalinden kurtarmışlardı. O savaşta Taş Cami önemli rol üstlenmiş, bu başarıdan dolayı dönemin padişahı fermanla mahallenin adının “Gavurboğan” olmasını ferman buyurmuştu.

Karşıda batı cenahında Erzurumun üç güzelleri, üç incisi olan Üç Kümbetler hala alımlı, cazibeli misafirlerinin gözlerine ve gönüllerine hitap ederken  “Saltuklu Sultanı Emir Saltuk” bu kubbelerin altında Erzurum’un tapusu benim diyerek şehri sahipleniyordu. Saltuklular; Oğuzdular, Türkmen’diler ve nihayetinde Türk’tüler. Şehri Bizans’tan alan, vatan yapan onlardı.

Türklerin 12 ayı gösteren takvimleri Emir Saltuk Kümbetinin üst pencerelerini süslerken bir medeniyetin Erzurum ayağını oluşturuyordu.

Kümbetlerin hemen yanında örnekleri üçü-beşi geçmeyen Erzurum konakları turistlere göz ziyafeti çekiyordu.

Karşıda muhteşem taç kapısı, çinilerle bezenmiş Çifte Minareli Medrese  740 yıldır dimdik  inci gibi Selçukluyu temsil ediyordu.

Restorasyonu devam eden bu nadide eser kırk odalı, eyvan yapılı, kesme taştan yapılmış iki katlı Anadolu’daki en güzel eser hüviyetini koruyordu. Şemsi Tebrizi bu medresede müderrislik yapmış, 4. Murat Revan seferine giderken Balyemez toplarını bu medresede döktürmüştü.

Güneşli bir günde Tebriz kapı ve çevresinde kısa gezimde Saltukluyu, Selçukluyu ve Osmanlıyı görüp  ecdadıma Fatihalar okurken gelecek kuşakların ve Erzurum’a geleceklerin bin yıllık tarihi görmek istemeleri halinde bölgeye gelmeleri ve doyasıya tarihin tadını çıkarmaları gerekiyordu.

Abdurrahman Zeynal

20/Ekim/2015.  Erzurum

Share
#

SENDE YORUM YAZ

1+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • DALGALANDIMDA DURULDUM!

    30 Ekim 2019 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

      Cırcır konuşan bir Çinliyi dinleyerek Çince öğrenebilir mi insan. Hayatımı ve anılarımı montajlama hevesi içinde değilim.. Pişmanlıklarımı da; arkeolojik kazı yaparak çıkarmanın bana bir faydası, hatalarımdan ders çıkarmak olmasıdır. Her insan hayatının bir karışık kasedi vardır. Bu karışık kasette yıllarca siyaseti önlü arkalı çalıp dinledim. Çok geçte olsa dinlemeyi bırakmayı başardım.. Mutluluğum,cezvelerden kabarıp kabarıp boşalıyor fincanlara, höpürdete höpürdete yudumluyorum sabah kahvemi, elimde si...
  • Merak ediyorum…

    20 Eylül 2019 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

      Annelere saygım sonsuz... Diyarbakır HDP İl Binası önünde şu an itibarıyla 43 aile dağda ki çocukları için eylem yapıyor. Bu çocukların bazıları 20 yıl. Bazıları 15 yıl. Kimi de 5 ila 10 yıldır dağda. Bu kadar uzun sürelerle dağda. Terör örgütü ile birlikte olmuş bu insanlar. İlla ki bir eyleme katılmışlardır. Ellerine asker, polis yada sivil kanı bulaşmıştır. Kim bilir kaç kişinin katili olmuşlardır... Şimdi, diyelim ki... PKK bu teröristlerin hepsini geri gönderdi. Ne olacak o zaman? Bu teröristlere nasıl bir işle...
  • Kim suçlu?!

    26 Ağustos 2019 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

    Hayır! Hepimiz suçlu değiliz... Yıllardır insanımızı bilimsel çağdaş eğitimden, sanattan uzak tutmak için elinden geleni yapan. Toplumu gerici, çağ dışı yönelimlere. Cemaat, tarikat ve vakıflara ve onların yurtlarına mahkum eden. İnsanları zihnen Ortadoğululaştıran. Cahilleştirip, emperyalizme köle yapmaya çalışanlar suçlu! Toplumda ki bu değişim ve dönüşümden. Kadın cinayetlerinden. Çocuk tecavüzleri ve ölümlerinden. Doğa katliamından. Yerüstü ve yeraltı kaynaklarımızın yağmalanmasından. Hırsızlık, arsızlık ve adam kayırmac...
  • NİÇİN ADAY OLDUNUZ?

    02 Şubat 2019 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

    Erzurum’da yerel seçim süreci büyük bir ivme kazanırken,  siyasi partiler adaylarının hemen hemen tümünü belirledi. Farklı platformlarda çeşitli partilerin adaylarıyla karşılaşma imkânı buluyoruz. Belediye başkanlığı önemli bir görev, kentlerin gelişmesinde yerel idarelerin önemli bir yeri var. Yerel seçimlerde siyasi partilere tercihlerden çok adayların donanımları ve projelerine oy verilmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Donanımlı ve birikimli adayların, kendilerini çok iyi anlatması gerekiyor. Erzurum geçmişe göre daha iyi duru...
bahis siteleri gaziantep escort