logo

SALTUKLU, SELÇUKLU, OSMANLI VE ERZURUM


Abdurrahman Zeynal
abdurrahmanzeynal@hotmail.com

zeynal

 

Sonbaharın etkilerinin belirginleştiği güzel bir gün Vakıflar Bölge Müdürü Kenan Ungan Beyi ziyarete gittim. Kenan Bey  “Hocam Narmanlı Caminin Hazirelerini düzenleyeceğiz, bir görsen sonra bir konuşsak dediğinde “ olur dedim ve Taşmağazalar’dan Tebriz Kapısına yürüyerek soluğu Narmanlı Camisinde aldım.

Restorasyonu devam eden cami 1720’lerde yaptırılmış müştemilatında olan medreseler 1930’ların sonunda çevre düzenlenmesi yapılırken yıkılmış geriye cami ve haziresi kalmıştı.

Hazirede dönemin önemli müderrisleri ve caminin banilerinin mezarları vardı. Ayrıca 1877-78 Osmanlı-Rus savaşında Doğubayezıd, Eleşkirt ,Erzurum Hattını savunan Şeyh Şamilin torunlarından Olan Musa Paşanın kabri vardı. Bunları gördükten sonra “Leblebici yokuşuna” doğru yürüdüm.

Yolun sağında Gullebi Akif Ağanın Osmanlıdan günümüze gelebilen nadir konaklardan biri bütün ihtişamıyla duruyordu.

Akif Ağanın Konağının batısında Emir Şeyh Türbesi ve Emirşeyh Camisi Restore edilmiş etrafları açılmış güzel bir görünüm kazandırmıştı Tebriz kapısına.

Emirşeyhin karşısında Selçuklu Kümbet geleneğinin eşsiz eserlerinden “Mehdi Abbas Kümbeti” tarihe meydan okurken çevresinde ki medreseden eser kalmamıştı.

Kümbetin Güneyinde Erzurumluların özellikle evlenecek oğullarına kız beğenmek için gitiği kadınlar hamamı olarak hizmet veren “Saray Hamamı” bütün güzelliğiyle tarihin derinlerinden günümüze “anneler gelin oğullarınıza isteyeceğiniz  kızlar burada” dercesine insanı masalımsı dünyasına çekiyordu.

Gavurboğan Mahallesinin süsü olan Taş Cami restore edilen bir diğer tarihi camimizdi. Kenan Bey burayı da görmemi istemişti. Henüz inşaatı devam eden cami şimdiden beni etkilemiş birden 1856 yılındaki Rusların mahalleye gece baskını yapmaları aklıma gelmişti. Geceleyin uykudan uyanan Dadaşlar kadınlı, erkekli Rus askerlerine tarihi bir ders vererek düşmanı kovmuşlar ve şehri Rus işgalinden kurtarmışlardı. O savaşta Taş Cami önemli rol üstlenmiş, bu başarıdan dolayı dönemin padişahı fermanla mahallenin adının “Gavurboğan” olmasını ferman buyurmuştu.

Karşıda batı cenahında Erzurumun üç güzelleri, üç incisi olan Üç Kümbetler hala alımlı, cazibeli misafirlerinin gözlerine ve gönüllerine hitap ederken  “Saltuklu Sultanı Emir Saltuk” bu kubbelerin altında Erzurum’un tapusu benim diyerek şehri sahipleniyordu. Saltuklular; Oğuzdular, Türkmen’diler ve nihayetinde Türk’tüler. Şehri Bizans’tan alan, vatan yapan onlardı.

Türklerin 12 ayı gösteren takvimleri Emir Saltuk Kümbetinin üst pencerelerini süslerken bir medeniyetin Erzurum ayağını oluşturuyordu.

Kümbetlerin hemen yanında örnekleri üçü-beşi geçmeyen Erzurum konakları turistlere göz ziyafeti çekiyordu.

Karşıda muhteşem taç kapısı, çinilerle bezenmiş Çifte Minareli Medrese  740 yıldır dimdik  inci gibi Selçukluyu temsil ediyordu.

Restorasyonu devam eden bu nadide eser kırk odalı, eyvan yapılı, kesme taştan yapılmış iki katlı Anadolu’daki en güzel eser hüviyetini koruyordu. Şemsi Tebrizi bu medresede müderrislik yapmış, 4. Murat Revan seferine giderken Balyemez toplarını bu medresede döktürmüştü.

Güneşli bir günde Tebriz kapı ve çevresinde kısa gezimde Saltukluyu, Selçukluyu ve Osmanlıyı görüp  ecdadıma Fatihalar okurken gelecek kuşakların ve Erzurum’a geleceklerin bin yıllık tarihi görmek istemeleri halinde bölgeye gelmeleri ve doyasıya tarihin tadını çıkarmaları gerekiyordu.

Abdurrahman Zeynal

20/Ekim/2015.  Erzurum

Share
#

SENDE YORUM YAZ

2+7 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • NİÇİN ADAY OLDUNUZ?

    02 Şubat 2019 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

    Erzurum’da yerel seçim süreci büyük bir ivme kazanırken,  siyasi partiler adaylarının hemen hemen tümünü belirledi. Farklı platformlarda çeşitli partilerin adaylarıyla karşılaşma imkânı buluyoruz. Belediye başkanlığı önemli bir görev, kentlerin gelişmesinde yerel idarelerin önemli bir yeri var. Yerel seçimlerde siyasi partilere tercihlerden çok adayların donanımları ve projelerine oy verilmesi gerektiğini düşünenlerdenim. Donanımlı ve birikimli adayların, kendilerini çok iyi anlatması gerekiyor. Erzurum geçmişe göre daha iyi duru...
  • İKİMİZ BİR FİDANIN GÜLLER AÇAN DALIYIZ!

    08 Ocak 2019 Tüm Manşetler, yazarlar

      Yalan duvarının bordür taşları; neden yüzünü asarsın “ bu havada kuramaz” Gerdiğim yayın oku hedefi bulmuyor. Yalanlara öyle kandık ki gerçeklere inanmıyoruz! Bizim nesil, siyasi liderlerini duvardan duvara halıflex kaplı, kömür sobalı ve kömürle ısınan kaloriferli evlerde otururken tanıdık ve sevdik. Şimdikileri, asansörlü kombili bilmem kaç odalı saraylarda ikamet etmelerinden sensorlu, güneş enerjili Mevlana semazenleri oldukları için mi sevemedik? Birbirlerini taşlayan, İttifak dostları bu günler “ikimiz bir fidanın güller açan d...
  • İşgal ve İstila altındayız…

    12 Aralık 2018 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

      İşgal ve İstila altındayız... Kestirmeden gideyim, lafı uzatmaya, dolandırmaya gerek yok. Suriyeli sığınmacılar son 5 yıldır en önemli sorunumuz olmuştur. Türk Milletine harcanması gereken. Ancak, sığınmacılara harcanan 35 Milyar Doları geçtik. 5 Milyonluk Mülteci sayısı, Ülkemizin BEKA sorunu olmuştur. Ve; Tahammül edilebilir olmaktan çıkmıştır artık! Türk Milleti bu durumdan büyük rahatsızlık duymaktadır. Yapılan araştırmalar ve anketlerde bu durum açık ve net ortaya çıkmaktadır. Sığınmacılar, mutla...
  • Bencil Siyasilere…

    24 Kasım 2018 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

        Adamlar yıllarca Milletvekilliği yapmışlar. Bakanlık yapmışlar. Genel Başkan Yardımcısı olmuşlar. Yetmemiş. Grup Başkan vekili. Parti sözcüsü olmuşlar. Yani her şey olmuşlar. Oturmadıkları koltuk kalmamış. 15-20 yıldır siyaset sahnesindeler. Gözleri şimdi de Belediye Başkanlığında. Sanki bu Millet onlara mecbur. Onlar olmazsa ülke yok olacak. Bu ne menem bir sevdadır? Bu nasıl bir ego'dur? Gözü doymazlıktır? Böylesi bir bencillik anlaşılır gibi değil. Kimseye ön ve yol vermiyorlar. Varsa yoksa 'B...
dedektiflik dedektif istanbul escorts istanbul escort istanbul escort bayan webmaster forum adult forum beylikduzu escort ankara escort ankara travesti istanbul travesti istanbul escort escort bayan antalya escort gaziantep escort kayseri escort bursa escort eskişehir escort bursa escort tuzla escort görükle escort tuzla escort kızları istanbul escort escort bursa bursa escort elazığ escort escort usak gölcük escort