logo

02 Aralık 2015

BİR YANLIŞI DÜZELTME ADINA: OSMANLI ERZURUMA ÇOK ŞEY YAPTI


Abdurrahman Zeynal
abdurrahmanzeynal@hotmail.com

Şehirleri şehir yapan efsaneleridir. Şehirlerin en önemli özelliği kültürü, felsefesi, maddi ve manevi eserleridir.

Efsanesi olmayan, kültürü gelişmemiş, tarihi eserler açısından fakir olan şehir değil kenttir.Çünkü şehirlerin görünmeyen ruhu, kentlerin görünen beton yığınları vardır.

Bu açıdan bakıldığında Erzurum’da iki manzarayla karşılaşmaktayız. Birincisi tarihi mahallerinin adları değiştirilmiş, eski adına ne varsa yıkılmış veya yıkılmakta ve ruhunu kaybeden bir görünümle karşılaşmaktayız.

İkincisi 1990 sonrası başlayan kooperatifleşmeyle birlikte oluşan, Yenişehir, Kayakyolu, Yıldızkent, Dadaşkent, Hilalkent. Dev apartmanlar, labirent gibi yollar ve kaybolan mahalleler ve kaybolan arkadaşlıklar.

Bunlar bir şehrin solan yüzlerini simgelerken birde zaman zaman bilinmeden konuşulan konular var. Örneğin Osmanlı Erzurum’a ne yaptı ki? sorusu.

Saltuklular 1078 yılında şehri feth ettikten sonra  yaptıkları ve günümüze kadar bize gelen kitap ve Kale Mescidi, Tepsi Minare ve Ulu Cami dışında fazla eser gelememiştir. Selçuklu ve İlhanlı döneminde yapılanlar ise Ahmediye, Yakutiye ve Hatuniye medreselerinin yanında dokuz adet kümbet dönemin maddi eserleridir.

Peki Osmanlıdan bize ne kaldı sorusunun doğru cevabı yazının başlığını oluşturacaktır. Buna göre  camiler, hamamlar ve kale surları  Osmanlıdır.

Şehir merkezinde 51 tarihi camimiz var. Bunlardan Kale Mescidi ve Ulu Cami Saltuklu diğer 49 cami Osmanlıdır. Osmanlı döneminde yapılan ilk cami “Ayaz Paşa Camisi“, son cami “Çırçır Camisidir“.

Lalapaşa,  Zağracı Ali Ağa, Esat Paşa, Caferiye, Murat Paşa,Şeyhler, Aşağı ve Yukarı Mumcu, Aşağı ve Yukarı Habip Efendi camileri buram buram Osmanlı kokar. Ali Paşa, Yeğen Ağa, Köse Ömer, Narmanlı, Taş Cami, Kadana, Kemhan, Çortan camilerinin hikayeleri ayrı ayrıdır. Bakırcı, Boyahane, Kara Köse,İbrahim Paşa, Cenentzade, Mollakaya, Gürcü Mehmet Paşa camileri dönemlerini mimari özelliklerini taşırlar.

Hamamlara gelince  Yıkılan Yarım Sevenler Hamamı, Mermer Hamamı  her şeyleriyle Osmanlıdır. Kırkçeşme, Kadın Hamamı, Sarasy hamamı, Küçük hamam, Tahta Hamamı, İki Göbek Hamamı , Şeyhler Hamamı Osmanlıdır. Erzurum Hamamı  ve diğer hamamlar tarihin derinliklerinden günümüze Müslüman Türkün temizlik nişaneleridir.

Kurşunlu medrese, Pervizoğlu medresesi, Şeyhler Medreseleri asırlara meydan okuyan Osmanlı eserleridir.

Bunların dışında Hınıs Kanyonundaki tarihi Cami Selçukludur. Fakat İspirde Kadıoğlu medresesi Osmanlıdır. Oltu; Aslan Paşa Camii ve Medresesi de Osmanlıdır. Bardız’daki tarihi camide yine Osmanlı eserleri arasındadır.

Bu örnekleri çoğaltmak  bir yanılşı düzeltme anlamında önemlidir. Evet Selçuklu eserlerinin bir bölümü günümüze gelememiştir. Depremler, Savaşlar, tabiat şartları  bu işte rol almıştır. Ama Osmanlının Erzurum’da eseri yok iddiası içi boş bir söylentidir. 49 tarihi cami 10 civarında han, 9 hamam , 22 tabya, 2 kışla yıkılanları da saymadım.

Görüldüğü gibi şehrimizde hepsini yazmadığın daha onlarca Osmanlı eseri var. Gelin bir yanlıştan dönelim ve ecdadımıza saygı duyalım.

Osmanlı Erzurum’a Çok Eser Yaptı.

Abdurrahman Zeyanl

26/11/2015.  Erzurum

Share
#

SENDE YORUM YAZ

1+4 = ?

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER KÖŞE YAZILARI

  • Bayramlara Sığdırılan Mutluluk!

    30 Temmuz 2020 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

        GAMZE İSPİRLİ'nin yazısı.... Yine bir bayram arifesini yaşıyoruz… Bayram hakkında söylenecek ve yazılacak çok şey var belki;  bu açıdan bir yazar için bayram yazısı kaleme almak çokta değildir. Bayram yazısı yazmak, mutluluğu anlatmaya çalışmaktır aslında… Oysa mutluluk göreceli bir kavramdır. Birçok kişi bayramı anlatırken, geçmişe özlem duyarak “bayramların içi boşaltıldı” yorumunu yapar. Bayramları önce tatil günleri ilan ettik, sonra ziyaretleri bırakıp bayram kutlamalarını kısa mesajlara sığdırdık…...
  • KUVAYİ MİLLİYE RUHU VE ERZURUM KONGRESİ….

    23 Temmuz 2020 Tüm Manşetler, yazarlar

      TARİHÇİ KÜBRA ÖZDEMİR'İN YAZISI     Kurtuluş  Savaşı’nın  başlamasında meşale görevi  gören  Erzurum kongresinin  bugün 101.  Yılı. Bundan 101. yıl  önce   Mustafa  Kemal  ve  silah arkadaşlarının  öncülüğünde  23 temmuz 1919 da  Erzurum  da  bir kongre yapılması kararlaştırılmış. Alınan  kararlar  Türkiye  Cumhuriyetinin kaderini değiştirmiş. Kurtuluşa giden yolda önemli adımlar atılmıştır.      Mustafa Kemal   kurtuluş  mücadelesini doğudan başlamayı planlamış büyük kongreyi Erzurum da toplayarak Erzurum konusundaki ayrı...
  • İSTANBUL SÖZLEŞMESİNE OBJEKTİF BAKIŞ…

    03 Temmuz 2020 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

      Son günlerde İstanbul Sözleşmesinin (Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi) kaldırılması konusundaki tartışmalar yoğunluk kazanıyor. Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın, önceki gün başkanlık yaptığı MYK ve il başkanları toplantılarında, kamuoyunda tartışılan İstanbul Sözleşmesi gündeme geldi. Edinilen bilgiye göre, Erdoğan kurmaylarına, “Çalışıp, gözden geçirin. Halk istiyorsa kaldırın. Halkın talebi kaldırılması yönündeyse, buna göre bir karar ve...
  • BEN SÖYLERİM KALEM YAZAR!

    19 Haziran 2020 Erzurum, Tüm Manşetler, yazarlar

    Uzun süredir yazmıyorum ve yazmamaya karar vermiştim.Gurbette suya benzedik gözyaşı,Taşa benzedik bağır, saza benzedik türkü olduk. Somun derdi olmalyanları; Somun derdi olanlar ayakta alkışlıyor! Gurbet bırak rüzgar deli deli essin, yağmur cise cise yağsın.Bırakta ıslanayım, şemsiye olma yağan yağmura.Ben söylerim kalem yazar.Güfte hazır bestecisini bekler! Arkamdan tuzak kuranlar, sözlerimle sizleri buğday başakları gibi savurur, tanelerinizin her birini Akdeniz’in derin sularına gömerim..Doğru bildiklerimi ve doğruları paylaştığımda...
bahis siteleri Betboo giriş